Cell therapy may slow kidney damage from type 2 diabetes
هرروز یک مقاله ، دوشنبه 26 مرداد1405
بیماری مزمن کلیه یکی از شایعترین بیماریهای غیرواگیر جهان است. افزایش شیوع دیابت، فشار خون بالا، چاقی و افزایش سن جمعیت موجب شده است تعداد بیماران کلیوی در دهههای اخیر به طور چشمگیری افزایش یابد. درمانهای رایج اگرچه میتوانند سرعت پیشرفت بیماری را تا حدی کاهش دهند، اما قادر به ترمیم بافت آسیبدیده کلیه نیستند. به همین دلیل دانشمندان سالها به دنبال یافتن راهکارهایی بودهاند که بتوانند فراتر از کنترل علائم عمل کرده و ساختار و عملکرد کلیه را بازسازی کنند. سلولدرمانی یکی از مهمترین پاسخهای علم پزشکی به این نیاز است. برخلاف داروهای متداول که اغلب بر مهار یک مسیر زیستی خاص تمرکز دارند، سلولهای درمانی میتوانند مجموعهای از فاکتورهای ترمیمی، ضدالتهابی و بازسازیکننده را آزاد کنند. همین ویژگی باعث شده است که بسیاری از پژوهشگران آینده درمان بیماریهای کلیوی را در پزشکی بازساختی جستوجو کنند. نخستین مطالعات بر استفاده از سلولهای بنیادی مزانشیمی متمرکز بودند. این سلولها به دلیل توانایی تنظیم سیستم ایمنی و ترشح فاکتورهای ترمیمی مورد توجه قرار گرفتند. نتایج مطالعات حیوانی نشان داد که سلولهای بنیادی میتوانند التهاب را کاهش داده و از پیشرفت فیبروز کلیوی جلوگیری کنند. با پیشرفت فناوریهای کشت سلولی، پژوهشگران به سمت تولید سلولهای تخصصیتر حرکت کردند. یکی از مهمترین دستاوردهای این مسیر، توسعه درمان اتولوگ کلیوی موسوم به REACT بود. در این روش از سلولهای استخراجشده از کلیه خود بیمار استفاده میشود. این سلولها پس از تکثیر در آزمایشگاه دوباره به بدن بیمار بازگردانده میشوند تا فرآیندهای طبیعی ترمیم بافتی را تقویت کنند. یکی از مهمترین مطالعات منتشرشده در سال ۲۰۲۶ بر روی درمان REACT انجام شد. در این روش نمونه کوچکی از بافت کلیه بیمار برداشت میشود. سپس سلولهای کلیوی موجود در نمونه جداسازی و در شرایط آزمایشگاهی تکثیر میشوند. پس از رسیدن سلولها به تعداد مناسب، طی یک فرآیند درمانی به بدن بیمار بازگردانده میشوند.هدف اصلی این درمان فعالسازی ظرفیت بازسازی طبیعی کلیه است. پژوهشگران بیماران مبتلا به نفروپاتی دیابتی را برای مدت طولانی تحت پیگیری قرار دادند و شاخصهای عملکرد کلیوی از جمله نرخ فیلتراسیون گلومرولی را بررسی کردند.همزمان چندین مطالعه دیگر نیز بر استفاده از سلولهای بنیادی مزانشیمی در بیماران مبتلا به بیماری مزمن کلیه تمرکز داشتند. در این مطالعات سلولها از منابع مختلف از جمله بند ناف یا مغز استخوان تهیه شده و برای کاهش التهاب مزمن و مهار روند فیبروز مورد استفاده قرار گرفتند.در مطالعه دیگری که توجه فراوانی را جلب کرد، پژوهشگران از سلولهای مهندسیشده CAR-T برای حذف آنتیبادیهای مضر در بیماران بسیار حساس استفاده کردند. این بیماران به دلیل وجود مقادیر بالای آنتیبادیهای ضد پیوند، عملاً امکان دریافت کلیه اهدایی نداشتند. سلولهای CAR-T پس از تزریق، سلولهای تولیدکننده این آنتیبادیها را هدف قرار دادند و شرایط لازم برای انجام پیوند را فراهم کردند. تایج منتشرشده از درمان REACT بسیار امیدوارکننده بود. پژوهشگران گزارش کردند که سرعت کاهش عملکرد کلیه در بیماران دریافتکننده این درمان کمتر از میزان مورد انتظار در روند طبیعی بیماری بوده است. این موضوع اهمیت بالایی دارد زیرا هر سال تأخیر در رسیدن بیمار به مرحله نهایی نارسایی کلیه میتواند کیفیت زندگی و بقای او را به طور قابل توجهی افزایش دهد. در مطالعات مبتنی بر سلولهای بنیادی مزانشیمی نیز شواهدی از کاهش التهاب سیستمیک، بهبود برخی شاخصهای آزمایشگاهی و کاهش روند پیشرفت بیماری مشاهده شد. در این مطالعه سطح آنتیبادیهای مسئول رد پیوند به شکل قابل توجهی کاهش یافت. در نتیجه بیمارانی که سالها در فهرست انتظار پیوند قرار داشتند و تقریباً هیچ گزینه درمانی در اختیار نداشتند، توانستند پیوند کلیه دریافت کنند. عملکرد کلیههای پیوندی در این بیماران رضایتبخش گزارش شد و نشانهای از رد حاد پیوند مشاهده نشد.
ارسال نظر